Câu 1: Bài làm

Trong bài thơ "Than đạo học", Tú Xương đã phác họa một bức tranh hiện thực đầy chua chát về sự suy tàn của Nho học buổi giao thời. Về nội dung, tác phẩm thể hiện nỗi xót xa, bất lực trước cảnh đạo học truyền thống bị rẻ rúng khi Tây học tràn vào. Qua các hình ảnh như cô hàng bán sách "lim dim ngủ", thầy khóa "nhấp nhổm ngồi", tác giả tái hiện sinh động không khí tẻ nhạt, bệ rạc của trường ốc. Đau xót hơn, kẻ sĩ mất đi khí phách, trở nên nhút nhát "rụt rè gà phải cáo", còn việc thi cử vốn thiêng liêng nay bị thực dụng hóa thành lối "liều lĩnh đấm ăn xôi" cốt để cầu danh lợi. Về nghệ thuật, bài thơ tuân thủ nghiêm ngặt thể thơ thất ngôn bát cú Đường luật nhưng ngôn ngữ lại vô cùng bình dị, đậm chất dân gian. Việc sử dụng tài tình các từ láy gợi hình, gợi cảm như "lim dim", "nhấp nhổm", "rụt rè" kết hợp với giọng điệu mỉa mai, trào phúng sắc sảo đã làm nổi bật sắc thái châm biếm. Qua đó, Tú Xương không chỉ phê phán thực trạng xã hội mà còn bộc lộ tấm lòng yêu nước thầm kín, niềm trăn trở khôn nguôi trước sự đổi thay của vận nước và đạo đức con người.

Câu 2: Bài làm

Học tập là một hành trình dài hạn, là chìa khóa vạn năng mở ra cánh cửa tương lai của mỗi con người và quyết định sự hưng thịnh của một quốc gia. Trong kỷ nguyên số và hội nhập quốc tế như hiện nay, ý thức học tập của học sinh Việt Nam đang có những chuyển biến vô cùng mạnh mẽ, đan xen giữa những điểm sáng tích cực và cả những mặt tối đáng lo ngại.

Trước hết, nhìn vào mặt tích cực, đại đa số học sinh ngày nay có tinh thần chủ động và nhạy bén cao. Nhờ sự phát triển của công nghệ thông tin, các bạn không còn bó buộc mình trong những trang sách giáo khoa hay lời giảng của thầy cô trên lớp. Học sinh hiện đại biết tận dụng Internet để tự học, tìm kiếm tài liệu nước ngoài, tham gia các khóa học trực tuyến và kết nối toàn cầu. Nhiều bạn trẻ đã bộc lộ đam mê nghiên cứu khoa học, đạt thành tích cao trong các kỳ thi quốc tế, hoặc năng nổ tham gia các hoạt động ngoại khóa để phát triển kỹ năng mềm. Ý thức học tập lúc này không dừng lại ở việc đối phó với thi cử, mà đã dịch chuyển sang mục tiêu tự hoàn thiện bản thân, trở thành những công dân toàn cầu bản lĩnh.

Tuy nhiên, bên cạnh những tấm gương sáng, thực tế vẫn tồn tại một bộ phận không nhỏ học sinh có ý thức học tập chưa tốt, thậm chí là lệch lạc. Biểu hiện rõ nhất là lối học vẹt, học đối phó, học chỉ vì áp lực điểm số và bằng cấp từ gia đình, xã hội. Hiện tượng gian lận trong thi cử, quay cóp hay sử dụng công nghệ để chép văn mẫu, giải toán hộ vẫn diễn ra nhức nhối. Đáng ngại hơn, sự bùng nổ của mạng xã hội và các trò chơi điện tử đã khiến nhiều học sinh rơi vào tình trạng lười tư duy, sa sút tinh thần, mất tập trung trong giờ học. Các bạn đi học với tâm thế thụ động, "nước đến chân mới nhảy", thiếu đi mục đích và lý tưởng sống rõ ràng.

Nguyên nhân của thực trạng trên một phần xuất phát từ sự thiếu tự giác, chưa nhận thức được tầm quan trọng của tri thức từ chính bản thân học sinh. Bên cạnh đó, áp lực thành tích quá lớn từ cha mẹ và phương pháp giáo dục đôi khi còn nặng tính lý thuyết, thiếu thực hành của nhà trường cũng vô tình dập tắt niềm hứng khởi học tập của các em. Ngoài ra, những cám dỗ từ môi trường giải trí trực tuyến quá lớn cũng dễ khiến lứa tuổi học trò vốn chưa đủ bản lĩnh bị xao nhãng.

Hậu quả của việc thiếu ý thức học tập là vô cùng nghiêm trọng. Đối với cá nhân, nó khiến học sinh rỗng kiến thức, thiếu kỹ năng thực tế, dẫn đến sự lúng túng và thất bại khi bước vào giảng đường đại học hoặc thị trường lao động cạnh tranh khốc liệt. Đối với xã hội, một thế hệ trẻ thụ động, lười biếng sẽ trở thành gánh nặng, kìm hãm sự phát triển kinh tế và văn hóa của đất nước.

Để cải thiện điều này, cần có sự phối hợp đồng bộ từ nhiều phía. Nhà trường cần tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, giảm tải áp lực thi cử và tăng cường trải nghiệm thực tế để học sinh thấy được tính ứng dụng của tri thức. Gia đình nên là nơi định hướng, động viên thay vì ép buộc con em chạy theo điểm số. Nhưng quan trọng nhất vẫn là bản thân mỗi học sinh cần phải tự thức tỉnh, xác định cho mình mục đích học tập đúng đắn: học để biết, học để làm, học để chung sống và học để tự khẳng định mình.

Ý thức học tập là yếu tố quyết định vận mệnh của mỗi cá nhân. Đứng trước làn sóng phát triển của thời đại mới, học sinh cần rèn luyện cho mình tinh thần tự học kiên trì, biến tri thức thành vũ khí để làm chủ cuộc đời và cống hiến cho quê hương.

Câu 1: Thể thơ: Thất ngôn bát cú Đường luật.

Câu 2: Đề tài: Đạo học/ Sự suy tàn của Nho học.

Câu 3: Tác giả cho rằng "Đạo học ngày nay chán lắm rồi" vì đạo học không còn được coi trọng như trước. Việc học hành sa sút, nhiều người chán chường, lựa chọn bỏ học, sĩ khí giảm sút và mục tiêu của việc học không còn vì đạo lí hay trí tuệ mà đã trở nên thực dụng, chạy theo danh lợi.

Câu 4: Những từ láy được sử dụng trong văn bản: lim dim, nhấp nhổm, rụt rè, liều lĩnh.Nhận xét: Những từ láy kể trên có tác dụng gợi tả một cách chân thực sự uể oải khi chẳng có người mua sách, sự sốt ruột khi không có người theo học, sự dè dặt, e ngại và sự bất chấp của những sĩ tử thời bấy giờ. Tất cả những chi tiết ấy đã góp phần tạo nên bối cảnh thực tiễn Nho học suy tàn.

Câu 5: Nội dung: Bài thơ đã khắc họa thành công bối cảnh đạo học suy tàn cuối thế kỉ XIX, đầu thế kỉ XX, qua đó, thể hiện nỗi buồn, sự chua xót của tác giả khi việc học hành không được coi trọng, sĩ khí của những nhà Nho giảm sút, con người chạy theo lợi ích thực dụng thay vì những lý tưởng cao đẹp.